De Vele Voordelen van Bottenbouillon

De vele voordelen van bottenbouillon bone broth
Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on email
Share on whatsapp

Als je het artikel Voedzame bottenbouillon – De Multivitamine van Moeder Natuur gelezen hebt, weet je inmiddels welke goede stoffen er allemaal in bottenbouillon zitten. In dit artikel wil ik graag meer vertellen over hoe al deze stoffen kunnen bijdragen aan onze gezondheid.

De voordelen van bottenbouillon voor:

Gezonde huid - haren en nagels

gezonde huid haren en nagelsDe huid bestaat uit twee lagen: de opperhuid en de lederhuid. De opperhuid of de bovenste laag is gemaakt van keratinocyten en is grotendeels verantwoordelijk voor de functie van de huidbarrière. Daaronder bevindt zich de dermis, een dichte matrix van collageen en GAG’s (glucosaminoglycanen) die structurele en voedzame ondersteuning biedt. (1)

Keratine, collageen en GAG’s zijn overvloedig aanwezig in bottenbouillon, vooral als de huid van het dier wordt meegenomen in het kookproces.

Meerdere onderzoeken hebben aangetoond dat collageen en gelatine, beide aanwezig in bottenbouillon, de gezondheid van de huid ten goede kunnen komen en de elasticiteit en hydratatie aanzienlijk kunnen verbeteren. (2)(3)

Collageenmatjes’ of  ‘netjes’ (scaffolds) worden veel gebruikt in medische toepassingen om weefselregeneratie te bevorderen en wonden te genezen. (4)(5)(6)(7)(8)

Van het GAG-hyaluronzuur is aangetoond dat het de proliferatie van huidcellen bevordert en de aanwezigheid van retinoïnezuur verhoogt, wat de hydratatie van de huid verbetert. (9)

Van Dermatansulfaat is aangetoond dat het helpt bij celvernieuwing en wondherstel. (10)

Collageen wordt ook gebruikt bij plaatselijke behandelingen (huidcrèmes, zalven, …) om het uiterlijk van de huid te verbeteren door lijntjes en rimpels te minimaliseren. (11) (anti-rimpel crèmes of huidherstellende crèmes tegen huidstriemen, etc.)

Tevens werd ook afname van cellulitis gerapporteerd bij het consumeren van voedingsmiddelen en supplementen die collageen bevatten. (12)

In een dubbelblind, placebogecontroleerd onderzoek naar de anti-aging eigenschappen van collageen werd aangetoond dat 2,5 tot 5 gram collageen peptides / hydrolysaat, eenmaal per dag, gedurende acht weken, bij vrouwen tussen 35-55 jaar, de huidelasticiteit significant verbeterde. Tevens werd er een afname van versnelde tekenen van veroudering gezien. En dit ondanks de zeer lage dosering en over een korte periode van 4 tot 8 weken. (2)

Beschermde gewrichten - sterke botten

sterke bottenBottenbouillon is één van de beste bronnen van natuurlijk collageen, het eiwit dat wordt aangetroffen bij gewervelde dieren – in hun botten, huid, kraakbeen, ligamenten, pezen en beenmerg.

Naarmate we ouder worden neemt niet alleen onze lichaamseigen productie van collageen af, maar treedt er ook slijtage op. (13)

Terwijl bottenbouillon suddert, lekt collageen in de bouillon. Dit wordt tijdens het verder kookproces omgezet in gelatine, één van de meest waardevolle componenten van de bouillon.

Gelatine werkt als een zacht kussen tussen de botten waardoor ze zonder wrijving kunnen “glijden”. Het geeft ons ook bouwstenen die nodig zijn om sterke botten te vormen en te behouden. Dit helpt om de druk weg te nemen van verouderende gewrichten en ondersteunt een gezonde botmineraaldichtheid.

Bottenbouillon bevat ook glucosamine en chondroïtine, dit zijn natuurlijke verbindingen die in kraakbeen voorkomen.

Meerdere studies hebben aangetoond dat glucosamine en chondroïtine gewrichtspijn kunnen en de symptomen van artrose kunnen verminderen. (14)(15)(16)(17)

Uit onderzoek van het Department of Nutrition and Sports – Nutrition for Athletics van Penn State University bleek dat bij atleten die gedurende 24 weken een collageen supplement namen, de meerderheid significante verbeteringen in gewrichtscomfort vertoonde en een afname van factoren die een negatieve invloed hadden op atletische prestaties. (18)

In een studie uit 2016 in het Nutrition Journal werd gekeken naar de effecten van type 2-collageen bij mensen met artrose.  Type 2 – collageen wordt voornamelijk gewonnen uit het bindweefsel/borstbeen van kippen. (ook runderbotten bevatten type 2 collageen, maar in veel beperktere mate)

De resultaten tonen een belovende verbetering van artrose van het kniegewricht, zoals verminderde pijn en betere fysieke functie. (19)

In een andere studie werd mensen met osteoartritis gedurende 70 dagen, hetzij een collageen supplement, hetzij een placebo gegeven. Ook hier werd bij de groep met suppletie van collageen type 2, vermindering van pijn en verbetering van fysieke activiteit gerapporteerd. (20)(21)

Onderzoekers hebben gesuggereerd dat suppletie met collageen de aanmaak van ons lichaamseigen collageen zou stimuleren. (22)

Bottenbouillon is een makkelijke en smakelijke manier om extra collageen en andere heilzame voedingsstoffen aan je dieet toe te voegen!

Digestie – vertering - darmgezondheid

digestie vertering gezonde darmenBottenbouillon is ook  één van de meest heilzame voedingsmiddelen om de darmgezondheid te ondersteunen en te herstellen

Het is niet alleen gemakkelijk verteerbaar, het kan ook helpen bij de vertering van ander voedsel.

De glycine in de bouillon stimuleert de productie van maagzuur, wat nodig is voor een goede vertering. (23)

Te weinig maagzuur (hypochloorhydrie/hypochlorhydia) is iets wat veel voorkomt en kan leiden tot zuurbranden en GERD/GERZ (Gastroesophageal Reflux Disease/Gastro-oesofageale refluxziekte).

Glycine is ook een belangrijke component van gal of galzuur, wat vrijgelaten wordt om te helpen met de vertering van vetten in de dunne darm. (24)

Galsappen spelen een belangrijke rol in het stabiel houden (normaliseren) van het cholesterol gehalte in het bloed.

De gelatine in bottenbouillon trekt van nature vloeistoffen aan en houdt deze vast. Dit is de reden waarom goed bereide bouillon in de koelkast stolt.

Gelatine kan zich in het spijsverteringskanaal ook binden aan water waardoor voedsel gemakkelijker door de darmen kan bewegen. (25)

Er is ook aangetoond dat het de slijmvliezen van het spijsverteringskanaal beschermt en lekkende darm kan voorkomen en genezen. (26)

In het bijzonder het aminozuur glutamine, aanwezig in gelatine, ondersteunt een gezonde darmfunctie en kan “lekkende darm”, voorkomen en genezen. (27)(28)

Een gezonde dikke darm bevat een enkele, strakke laag epitheelcellen, een dikke slijmlaag en een diverse verzameling microben. Microbiële dysbiose en een verdunning van deze slijmlaag kunnen de integriteit van de epitheelbarrière snel in gevaar brengen en een lekkende darm veroorzaken.

Lekkende darm of ‘Leaky gut’ syndroom treedt op wanneer onverteerde deeltjes uit voedsel door kleine openingen in de verzwakte darmwand sijpelen en in de bloedbaan terechtkomen, waar het immuunsysteem ze detecteert en hyperactief wordt. Dit resulteert in ontstekingen en andere immuunziektes.  (29)(30) Lees er meer over in ‘Gezondheid begint in de darm’ , ‘Gluten, vanwaar al die heisa’ en ‘ Keto FODMaP

Collageen / gelatine en de aminozuren glutamine, proline en arginine helpen deze openingen in de darmwand te dichten door het herstellen van de slijmlaag en ondersteunen zo de darmintegriteit. (31)(32)(33)

Mede hierdoor kan het drinken van bottenbouillon gunstig zijn voor mensen met een lekkende darm, het prikkelbare darm syndroom (IBS) of de prikkelbare darmziekte (IBD), zoals colitis ulcerosa of de ziekte van Crohn. (27)(34)(35)(36)

Sterk immuunsysteem – anti-inflammatoir

bottenbouillon tegen griep en voor een sterk immuunsysteemDe aminozuren in bottenbouillon, waaronder opnieuw glycine, maar ook arginine hebben sterke ontstekingswerende eigenschappen. (31)

In het bijzonder, arginine, kan ontstekingen gerelateerd aan obesitas helpen verminderen. (37)

Onderzoek toonde hier associatie aan tussen hogere gehaltes arginine en verminderde inflammatie bij obesitas. (38)

Hoewel een lichte, kortdurende ontstekingsreactie nodig is voor de activatie van het immuunsysteem, leidt langdurige chronische inflammatie tot een hele reeks van aandoeningen, waaronder hart-en vaatziekte, diabetes, metabool syndroom, Alzheimer, artritis en vele vormen van kanker.

Daarom is het belangrijk om voldoende anti-inflammatoire voeding, zoals bottenbouillon, te consumeren.

Metabole en cardiovasculaire gezondheid

metabole en cardiovasculaire gezondheidHerinner je je glycine uit het artikel ‘bottenbouillon een nutriëntrijke goudmijn’ nog?

Glycine is een aminozuur dat overvloedig aanwezig is in gelatine en dus in bottenbouillon.

Onderzoek toont aan dat glycine mensen met diabetes type 2 kan helpen om hun conditie onder controle te houden. (39)(40)

Glycine speelt een belangrijke rol in de regularisatie van bloedsuiker door het controleren van gluconeogenese (de productie van glucose in de lever). Er wordt ook gesuggereerd dat het zou helpen om de negatieve effecten van fructose tegen te gaan. (41)

Mensen die glycine als behandeling gebruikt werd, zagen een daling van hun HbA1c niveau en afname van ontsteking, wat suggereert dat glycine kan helpen om complicaties zoals weefselschade te voorkomen. (42)(43)(44)

Van glycine is ook aangetoond dat het de omvang (grootte en schade) van een hartinfarct kan verminderen.(45) (zie ook glutamine)

Bovendien helpt glycine om een ander aminozuur, nl. methionine uit te balanceren.

Menthionine verhoogt namelijk het homocysteïne gehalte in het bloed. Hoge homocysteïnegehaltes verhogen het risico op hartziekte, hartinfarct, mentale aandoeningen en fracturen. Het verhoogt ook de nood aan homocysteïne-neutraliserende micronutriënten zoals vitamine B6, B12, folaat en choline. (46)

‘Spier’ vlees en eieren (vooral het wit) zijn bijzonder rijk aan menthionine.

Orgaanvlees, maar ook de huid, het merg en het kraakbeen/bindweefsel zijn rijk aan glycine.

Mensen die dus vooral veel ‘spier’ vlees eten, doen er goed aan om bottenbouillon aan hun eetpatroon toe te voegen.

Lees er meer over in Van Kop tot Staart – De Echte Kracht van Bottenbouillon

Metabolisme – anabolisme
Spieren en prestatie

metabolisme anabolisme spieren en prestatieAminozuren die in bottenbouillon worden aangetroffen, hebben tal van metabole functies, waaronder het opbouwen en herstellen van spierweefsel, het ondersteunen van de botmineraaldichtheid, het stimuleren van de opname en synthese van voedingsstoffen en het in stand houden van de gezondheid van spieren en bindweefsel.

Glycine in collageen helpt bij het vormen van spierweefsel door glucose om te zetten in bruikbare energie. (47)

Bovendien vertraagt ​​het kraakbeen-, weefsel- en spierverlies als gevolg van veroudering door het gebruik van antioxidanten door het lichaam te verbeteren.

Studies tonen aan dat glycine het verlies van skeletspieren beschermt en de expressie van genen die verband houden met leeftijdsafhankelijke afbraak van spiereiwitten stopt. (47)(48)(49)(50)

Glutamine is een ander aminozuur dat belangrijk is voor een gezond metabolisme. Het helpt ons energie te behouden door voedingsstoffen, waaronder stikstof, naar onze cellen te sturen.

Arginine heeft ook de rol van het afbreken van stikstofmonoxide dat de bloedsomloop helpt verbeteren en bloed en voedingsstoffen naar cellen door het hele lichaam stuurt.
Het verbetert de integriteit van spieren en weefsels en bevordert een normale wondgenezing. (51)

Glycine is ook belangrijk voor de synthese van hemoglobine en myoglobine, welke zorgen voor het transport van zuurstof doorheen het bloed en in spierweefsel. (52)

Glycine verhoogt ook het creatine gehalte, wat leidt tot een verhoging van anaerobe (hoge intensiteit) oefening capaciteit. (50)(53)

Het bevordert spierherstel door het stimuleren van de secretie van groeihormoon. (54)(55)

Proline, een ander aminozuur in bottenbouillon, zou volgens onderzoek ook mogelijks een rol spelen in het reguleren van het mTor signaalpad (signalen van voedingsstoffen, groeifactoren, stressfactoren en cellulaire energie status die celfunctie en groei beïnvloeden) wat zou resulteren in verhoogde spiersynthese. (56)

Bottenbouillon is ook een goede manier om meer glutathion te verkrijgen.

Studies tonen aan dat glutathion niet alleen een belangrijke rol speelt als antioxidant, maar evenzeer bij het metabolisme van voedingsstoffen en de regulering van cellulaire processen en genexpressie, DNA- en eiwitsynthese, celproliferatie en apoptose, signaaltransductie, cytokineproductie en immuunresponsen omvat. (57)

Humeur en slaap

humeur en slaapBottenbouillon kan bijdragen tot een beter humeur en werkt bevorderlijk voor de slaap.

Het gaat hier vooral over het aminozuur glycine, dat betrokken is bij verschillende functies in het centraal zenuwstelsel. Glycine is een remmende neurotransmitter wat wil zeggen dat het kan helpen om te relaxeren en bijdragen tot een goede nachtrust. (58)

Een studie uit 2015 rapporteerde dat glycine een veilige therapeutische optie is om de slaap te verbeteren. (59)

Uit een andere studie blijkt dat suppletie met 3g glycine voor het slapen gaan zorgde voor een opmerkelijk betere slaapkwaliteit en een uitgerust gevoel de volgende ochtend, met als gevolg een verhoogde alertheid en betere mentale functie en minder slaperigheid gedurende de dag. (60)(61)

Detox – ontgiften – lever en nieren

bottenbouillon detoxOns lichaam beschikt over zijn eigen ontgifting/detoxsysteem, maar dat kan makkelijk overweldigd raken door de overvloed van toxines, pesticides, kunstmatige ingrediënten en allerlei chemicaliën, waaraan we in onze huidige Westerse maatschappij worden blootgesteld.

Bottenbouillon bevat heel wat nuttige stoffen die ons lichaam helpen om afvalstoffen te verwijderen. Het helpt de integriteit van onze weefsels te behouden en verbetert het gebruik van antioxidanten door het lichaam.

Glycine stimuleert ook de productie van glutathion, de belangrijkste antioxidant van het lichaam. (62)(63)

Glutathione kan binden met vetoplosbare toxines (vooral kwik en lood) om ze wateroplosbaar te maken, wat helpt om ze snel via de urine uit te scheiden. Het helpt ook bij de opname van verschillende voedingsstoffen, het gebruik van antioxidanten en bij leverreinigende functies. (64)(65)(66)

In studies op dieren is aangetoond dat glycine het herstel van door alcohol veroorzaakte leververvetting versnelt, levercellen beschermt tegen hypoxie en de overleving na levertransplantatie verbetert. (67)(68)(69)

Studies bij mensen tonen aan dat glycine de oxidatieve stress vermindert bij personen met het metabool syndroom. (70)

Ook proline en glutamine spelen een rol in het ontgiften van het lichaam.  

Proline speelt een rol bij apoptose, het proces waarbij het lichaam oude en/of beschadigde cellen afbreekt, opruimt en verwijderd. Het werkt als een effectieve antioxidant en ruimt vrije radicalen op. (71)(72)

Glutamine daarentegen werkt als een niet-giftige stikstoftransporteur en voert aminegroepen veilig door de bloedbaan naar de nieren.

In de nieren reguleert de omzetting van glutamine in glutamaat het zuur-base-evenwicht door ammonium te produceren. (73)

Gezonde hersenen - goed werkend brein

gezonde hersenfunctieDe verschillende componenten in bottenbouillon bieden ook voordelen voor het zenuwstelsel.

De gezonde vetten in de bouillon, zeker als er ook mergpijp aan toegevoegd is, leveren energie en bouwmaterialen voor onze hersenen. Logisch als je weet dat het menselijk brein voor meer dan 60% bestaat uit vet. Lees er meer over in Vet, voedsel voor ons brein.

Ook hier speelt glycine opnieuw een rol.

Glycine een belangrijke signaalmolecule doorheen het hele lichaam. Glycine werkt zowel als een remmende en exciterende neurotransmitter in de hersenen en het ruggenmerg, waar het betrokken is bij reflexcoördinatie, de verwerking van sensorische signalen en het gevoel van pijn. (74)

Van glycine is aangetoond dat het beschermt tegen neuronale dood na een ischemische beroerte. (75)

Glycine zou eveneens een relevante rol hebben bij de ontwikkeling van de hersenen in de baarmoeder en gedurende de eerste paar maanden na de geboorte. (76)

Chondroïtinesulfaat speelt dan weer een belangrijke rol in de regeneratie en plasticiteit in het centraal zenuwstelsel, waardoor het essentieel is voor leren en het geheugen. (77)

Gezonde ogen

gezonde ogenBottenbouillon kan ook helpen om de gezondheid van onze ogen te verbeteren.

De cornea (het hoornvlies) bestaat uit drie primaire lagen : een buitenste epitheliale laag, een middelste laag en een binnenste endotheel laag

Hyaluronzuur stimuleert de proliferatie van de epitheelcellen die het hoornvlies bekleden en wordt vaak gebruikt tijdens oogchirurgie om verloren vocht te helpen vervangen. (78)

De middelste laag bestaat grotendeels uit collageen, keratansulfaten en chondroïtinesulfaten.

Keratansulfaten zijn essentieel voor de transparantie van het hoornvlies. (79)

Chondroïtinesulfaten beïnvloeden de ontwikkeling van neurale paden in het netvlies. (80)

In een studie bij diabetes-geïnduceerde ratten, bleek dat het aminozuur glycine de progressie van cataract ten gevolge van de ziekte kon vertragen. (81)

Heather Dane, die samen met Louise Hay het boek ‘The bone Broth Secret’ schreef, vertelt op haar blog over hoe het drinken van bottenbouillon haar zicht in positieve zin beïnvloed heeft.

Gewichtsverlies

gewichtsverliesBottenbouillon en de daarin aanwezige gelatine kunnen helpen wanneer iemand gewicht probeert te verliezen. (82)

Een kop bouillon drinken voor de maaltijd, kan helpen voorkomen dat je gaat overeten. Denk hierbij aan soep als voorgerecht, maar dan wel een soep op basis van een bottenbouillon. (83)

Bottenbouillon is arm aan calorieën en volgens onderzoek zorgen de proteïnen in gelatine, meer zelfs dan caseïne voor verzadiging en een gevuld gevoel. (84)

Daarom wordt het drinken van bottenbouillon ook aangeraden bij (langere) vasten. Het bevat voedingstoffen die helpen om de ‘honger’periodes te overbruggen.

Bovendien werd in een andere studie met 53 mannen, aangetoond dat suppletie met collageen, gecombineerd met weerstandstraining, resulteerde in meer spiermassa en een vermindering van lichaamsvet. (85)

Zoals je ziet, zijn er tal van redenen waarom het drinken van bottenbouillon of het toevoegen van een collageen supplement en gelatine aan je dieet nuttig en waardevol is.

Toch zijn er enkele zaken waarmee je rekening moet houden:
COLLAGEEN

Bottenbouillon/collageen/gelatine is geen complete eiwitbron!

Collageen/gelatine bevat slechts 8 van 9 essentiële aminozuren en mag dus nooit je enige eiwitbron zijn.

Als je op zoek bent naar een goede, complete eiwitbron, dan staan vlees, eieren, gevogelte en vis bovenaan de lijst van de complete eiwitbronnen. Deze bevatten alle 9 essentiële aminozuren in de juiste verhouding en zijn dus daardoor het hoogst biologisch beschikbaar.

Bottenbouillon is laag in histidine, tyrosine en bevat geen tryptofaan. Het is vooral hoog in glycine en proline.

Als je dus bottenbouillon drinkt, voeg er wat gehaktballetjes, soepvlees, spekblokjes en een vorm van zuivel (room) enzovoort aan toe.

Toch is bottenbouillon een waardevolle proteïnebron omwille van wat ze noemen ‘het sparend effect’. Dit houdt in dat wanneer je voldoende collageen/gelatine naar binnenkrijgt, hetzij via bottenbouillon, hetzij via een supplement, je kan wegkomen met wat minder vlees of vis in je dieet.

Een eventueel supplement met whey proteïne behoort ook tot de mogelijkheid en is zeker na een workout de beste aanvulling van je dieet om spiersynthese te stimuleren. (hierover meer in een volgend artikel over proteïne en supplementen)

De proteïnen, collageen peptides en gelatine die ik aanbeveel, vind je in Coach’s Sofie Keto Keuken Voorraadlijst.

GLUTAMINE

Glutamine wordt in het lichaam omgezet in de neurotransmitters, glutaminezuur (glutamaat) en GABA.

Zoals eerder vermeld, kan glutamine rechtstreeks de bloed-hersenbarrière passeren. Daar kan het twee mogelijk paden bewandelen, nl. het glutamaat (stimulerende) pad of het GABA (kalmerend) pad.

Normaliter is de balans tussen beide een goed gereguleerd proces, maar in sommige omstandigheden kan het mislopen en kan er overstimulatie zijn waardoor deze balans uit evenwicht raakt.

Een overdaad aan glutamaat kan leiden tot een reeks van symptomen zoals hoofdpijn, humeurschommelingen, hyperactiviteit, (epileptische) aanvallen, ADHD, autisme, maar ook ernstige darmaandoeningen. (lekkende darm = lekkend brein)

Een dieet hoog in glutamaat, hetzij synthetisch, hetzij natuurlijk, kan deze symptomen verergeren.

Er kunnen dus problemen optreden wanneer er overmatig glutamaat in de hersenen is.

De belangrijkste boosdoener is natuurlijk mononatriumglutamaat (MSG), een synthetische vorm van glutamaat en een excitotoxine waarvan bekend is dat het de zenuwcellen overdreven stimuleert en naast vele andere gezondheidsproblemen ook neurologische problemen veroorzaakt.

Maar synthetische glutamaten zijn er in talloze vormen in honderden bewerkte voedingsmiddelen.  MSG (gistextract), zogezegde natuurlijke smaakstoffen, synthetische smaakstoffen, gehydrolyseerd eiwit, …

Deze chemicaliën vind je terug in bijna alle commerciële ingeblikte bouillons en soepen. En ze zitten vaak verborgen onder allerhande schuilnamen en E-nummers.

Helaas komen glutamaten ook van nature voor in gezond voedsel. Hoewel ze niet zo geconcentreerd zijn als in bewerkte voedingsmiddelen en niet problematisch zijn bij een gezonde persoon, moeten degenen die gevoelig zijn zelfs gezonde bronnen vermijden.

Zoals een lang getrokken bottenbouillon.

Volgens Sally Fallon  (Weston Price Foundation) & Dr. Kaayla, neemt dit echter niet weg dat mensen met epilepsie of ADHD geen bottenbouillon zouden kunnen drinken.

Hier wordt wel aangeraden om een lichte bouillon te consumeren, een bouillon die dus slechts een paar uurtjes getrokken is. De concentratie van glutamine zal dan veel lager zijn.

Kim Schuette van Biodynamic Wellness, liet haar eigen analyse uitvoeren. Je vindt de waarden van de analyse terug op haar website Biodynamic Wellness

Deze bouillon is dan misschien niet zo voedzaam, maar de licht verteerbare, kalmerende eigenschappen blijven behouden.

Voor een lichte gevogelte bouillon is een goede kooktijd: 1-3 uur.

Voor een lichte runds-/ lambouillon enz… : 2-4 uur.

Vis is minder een probleem omdat je die sowieso niet veel langer dan een uurtje laat trekken.

Wanneer dit gedaan wordt in combinatie met het elimineren van bewerkt voedsel en een goed darmgenezingsprotocol, zou na verloop van tijd ook langer gekookte bottenbouillon verdragen kunnen worden, zodat je kan ten volle kan genieten van alle voedingsstoffen van bottenbouillon.

Dr. Kaayla verwijst hiervoor naar het GAPS dieet voor kinderen met autisme waarbij een licht getrokken bottenbouillon deel uitmaakt van het aanvankelijk voedingsplan. Na verloop van tijd kan er opgebouwd worden tot een echte lang getrokken nutriëntrijke bottenbouillon.

Het boek Nourishing Broth, dat ze samen met Sally Fallon schreef is een echte aanrader.

Zelf bottenbouillon maken
lees ook

bronnen en referenties

  1. Kolarsick, Paul A. J. BS; Kolarsick, Maria Ann MSN, ARHP-C; Goodwin, Carolyn APRN-BC, FNP Anatomy and Physiology of the Skin, Journal of the Dermatology Nurses’ Association: July-August 2011 – Volume 3 – Issue 4 – p 203-213 doi: 10.1097/JDN.0b013e3182274a98
  2. Proksch E, Proksch E, Segger D, Degwert J, Schunck M, Zague V, Oesser S: Oral Supplementation of Specific Collagen Peptides Has Beneficial Effects on Human Skin Physiology: A Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Skin Pharmacol Physiol 2014;27:47-55. doi: 10.1159/000351376
  3. Sun Young Choi, Eun Jung Ko, Yong Hee Lee, Byung Gyu Kim, Hyun Jung Shin, Dae Bang Seo, Sang Jun Lee, Beom Joon Kim & Myeung Nam Kim (2014) Effects of collagen tripeptide supplement on skin properties: A prospective, randomized, controlled study, Journal of Cosmetic and Laser Therapy, 16:3, 132-137, DOI: 10.3109/14764172.2013.854119
  4. Cen, L., Liu, W., Cui, L. et al. Collagen Tissue Engineering: Development of Novel Biomaterials and Applications. Pediatr Res 63, 492–496 (2008). https://doi.org/10.1203/PDR.0b013e31816c5bc3
  5. Chattopadhyay S, Raines RT. Review collagen-based biomaterials for wound healing. Biopolymers. 2014;101(8):821‐833. doi:10.1002/bip.22486
  6. Mojtaba Ansari, Soheila Salahshoor Kordestani, Sanaz Nazralizadeh & Hossein Eslami (2018) Biodegradable Cell-Seeded Collagen Based Polymer Scaffolds for Wound Healing and Skin Reconstruction, Journal of Macromolecular Science, Part B, 57:2, 100-109, DOI: 10.1080/00222348.2018.1435617
  7. do Amaral Ronaldo J. F. C., Zayed Noora M. A., Pascu Elena I., Cavanagh Brenton, Hobbs Chris, Santarella Francesco, Simpson Christopher R., Murphy Ciara M., Sridharan Rukmani, González-Vázquez Arlyng, O’Sullivan Barry, O’Brien Fergal J., Kearney Cathal J. – Functionalising Collagen-Based Scaffolds With Platelet-Rich Plasma for Enhanced Skin Wound Healing Potential  – Frontiers in Bioengineering and Biotechnology  – VOLUME 7  – 2019 – P 371  -https://www.frontiersin.org/article/10.3389/fbioe.2019.00371 – DOI10.3389/fbioe.2019.00371 – ISSN2296-4185 
  8. Website – artrose-blog.nl/kraakbeenmatje-zorgt-voor-regeneratie/
  9. CHEN, W.Y.J. and ABATANGELO, G. (1999), Functions of hyaluronan in wound repair. Wound Repair and Regeneration, 7: 79-89. doi:10.1046/j.1524-475X.1999.00079.x
  10. Janet M. Trowbridge, Richard L. Gallo, Dermatan sulfate: new functions from an old glycosaminoglycan, Glycobiology, Volume 12, Issue 9, 1 September 2002, Pages 117R–125R, https://doi.org/10.1093/glycob/cwf066
  11. Bolke L, Schlippe G, Gerß J, Voss W. A Collagen Supplement Improves Skin Hydration, Elasticity, Roughness, and Density: Results of a Randomized, Placebo-Controlled, Blind Study. Nutrients. 2019;11(10):2494. Published 2019 Oct 17. doi:10.3390/nu11102494
  12. Vollmer DL, West VA, Lephart ED. Enhancing Skin Health: By Oral Administration of Natural Compounds and Minerals with Implications to the Dermal Microbiome. Int J Mol Sci. 2018;19(10):3059. Published 2018 Oct 7. doi:10.3390/ijms19103059
  13. Porfírio, Elisângela, & Fanaro, Gustavo Bernardes. (2016). Collagen supplementation as a complementary therapy for the prevention and treatment of osteoporosis and osteoarthritis: a systematic review. Revista Brasileira de Geriatria e Gerontologia, 19(1), 153-164. https://doi.org/10.1590/1809-9823.2016.14145
  14. Towheed T, Maxwell  L, Anastassiades  TP, Shea  B, Houpt  JB, Welch  V, Hochberg  MC, Wells  Glucosamine therapy for treating osteoarthritis. Cochrane Database of Systematic Reviews 2005, Issue 2. Art. No.: CD002946. DOI: 10.1002/14651858.CD002946.pub2.
  15. Hochberg MC, Martel-Pelletier J, Monfort J, et al. Combined chondroitin sulfate and glucosamine for painful knee osteoarthritis: a multicentre, randomised, double-blind, non-inferiority trial versus celecoxib. Ann Rheum Dis. 2016;75(1):37–44. doi:10.1136/annrheumdis-2014-206792
  16. Richy F, Bruyere O, Ethgen O, Cucherat M, Henrotin Y, Reginster J. Structural and Symptomatic Efficacy of Glucosamine and Chondroitin in Knee Osteoarthritis: A Comprehensive Meta-analysis. Arch Intern Med. 2003;163(13):1514–1522. doi:10.1001/archinte.163.13.1514
  17. Kumar, S., Sugihara, F., Suzuki, K., Inoue, N. and Venkateswarathirukumara, S. (2015), A double‐blind, placebo‐controlled, randomised, clinical study on the effectiveness of collagen peptide on osteoarthritis. J. Sci. Food Agric., 95: 702-707. doi:10.1002/jsfa.6752
  18. Kristine L. Clark, Wayne Sebastianelli, Klaus R. Flechsenhar, Douglas F. Aukermann, Felix Meza, Roberta L. Millard, John R. Deitch, Paul S. Sherbondy & Ann Albert (2008) 24-Week study on the use of collagen hydrolysate as a dietary supplement in athletes with activity-related joint pain, Current Medical Research and Opinion, 24:5, 1485-1496, DOI: 10.1185/030079908X291967
  19. Lugo, J.P., Saiyed, Z.M. & Lane, N.E. Efficacy and tolerability of an undenatured type II collagen supplement in modulating knee osteoarthritis symptoms: a multicenter randomized, double-blind, placebo-controlled study. Nutr J 15, 14 (2015). https://doi.org/10.1186/s12937-016-0130-8
  20. DE Trentham, RA Dynesius-Trentham, EJ Orav, D Combitchi, C Lorenzo, KL Sewell, DA Hafler, HL Weiner – Effects of oral administration of type II collagen on rheumatoid arthritis – Department of Medicine, Beth Israel Hospital, Boston, MA. – Science  24 Sep 1993: Vol. 261, Issue 5129, pp. 1727-1730 – DOI: 10.1126/science.8378772
  21. Effect of the Novel Low Molecular Weight Hydrolyzed Chicken Sternal Cartilage Extract, BioCell Collagen, on Improving Osteoarthritis-Related Symptoms: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial – Alexander G. Schauss, Jerome Stenehjem, Joosang Park, John R. Endres, and Amy Clewell – Journal of Agricultural and Food Chemistry 2012 60 (16), 4096-4101- DOI: 10.1021/jf205295u
  22. Alfonso E. Bello & Steffen Oesser (2006) Collagen hydrolysate for the treatment of osteoarthritis and other joint disorders:a review of the literature, Current Medical Research and Opinion, 22:11, 2221-2232, DOI: 10.1185/030079906X148373
  23. Effects of glycine and other instillates on concentration of gastric acid -Frank G. Moody and Richard P. Durbin – American Journal of Physiology-Legacy Content 1965 209:1, 122-126
  24. Donald A. Vessey; The biochemical basis for the conjugation of bile acids with either glycine or taurine. Biochem J 15 August 1978; 174 (2): 621–626. doi: https://doi.org/10.1042/bj1740621
  25. Samonina G(1), Lyapina L, Kopylova G, Pastorova V V, Bakaeva Z, Jeliaznik N, Zuykova S, Ashmarin I I.Protection of gastric mucosal integrity by gelatin and simple proline-containing peptides.Pathophysiology. 2000 Apr;7(1):69-73.DOI: 10.1016/s0928-4680(00)00045-6 PMID: 10825688
  26. Rapin JR, Wiernsperger N. Possible links between intestinal permeability and food processing: A potential therapeutic niche for glutamine. Clinics (Sao Paulo). 2010;65(6):635‐643. doi:10.1590/S1807-59322010000600012
  27. Frasca G, Cardile V, Puglia C, Bonina C, Bonina F. Gelatin tannate reduces the proinflammatory effects of lipopolysaccharide in human intestinal epithelial cells. Clin Exp Gastroenterol. 2012;5:61‐67. doi:10.2147/CEG.S28792
  28. Wang, B., Wu, G., Zhou, Z. et al. Glutamine and intestinal barrier function. Amino Acids 47, 2143–2154 (2015). https://doi.org/10.1007/s00726-014-1773-4
  29. Lipopolysaccharide Endotoxins – Christian R. H. Raetz and Chris Whitfield – Annual Review of Biochemistry 2002 71:1, 635-700
  30. Glycine selectively reduces intestinal injury during endotoxemia – Effenberger-Neidnicht, Katharina et al.- Journal of Surgical Research, Volume 192, Issue 2, 592 – 598
  31. Zhong, Zhia; Wheeler, Micheal D.b; Li, Xianglib; Froh, Matthiasb; Schemmer, Peterb; Yin, Mingb; Bunzendaul, Hartwigc; Bradford, Blaird; Lemasters, John J.a L-Glycine: a novel antiinflammatory, immunomodulatory, and cytoprotective agent, Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care: March 2003 – Volume 6 – Issue 2 – p 229-240
  32. Wang, B., Wu, G., Zhou, Z. et al. Glutamine and intestinal barrier function. Amino Acids 47, 2143–2154 (2015).
  33. Website – westonaprice.org/health-topics/why-broth-is-beautiful-essential-roles-for-proline-glycine-and-gelatin/https://doi.org/10.1007/s00726-014-1773-4
  34. Scaldaferri F, Lopetuso LR, Petito V, et al. Gelatin tannate ameliorates acute colitis in mice by reinforcing mucus layer and modulating gut microbiota composition: Emerging role for ‘gut barrier protectors’ in IBD?. United European Gastroenterol J. 2014;2(2):113‐122. doi:10.1177/2050640614520867
  35. Tariq M, Al Moutaery AR. Studies on the antisecretory, gastric anti-ulcer and cytoprotective properties of glycine. Research Communications in Molecular Pathology and Pharmacology. 1997 Aug;97(2):185-198.
  36. Koutroubakis IE, Petinaki E, Dimoulios P, et al. Serum laminin and collagen IV in inflammatory bowel disease. J Clin Pathol. 2003;56(11):817‐820. doi:10.1136/jcp.56.11.817
  37. Kim HJ, Son J, Jin E, Lee J, Park S. Effects of exercise and L-arginine intake on inflammation in aorta of high-fat diet induced obese rats. J Exerc Nutrition Biochem. 2016;20(1):36‐40. doi:10.20463/jenb.2016.03.20.1.6
  38. Niu, Y., Feng, R., Hou, Y., Li, K., Kang, Z., Wang, J., . . . Li, Y. (2012). Histidine and arginine are associated with inflammation and oxidative stress in obese women. British Journal of Nutrition, 108(1), 57-61. doi:10.1017/S0007114511005289
  39. Mary C Gannon, Jennifer A Nuttall, Frank Q Nuttall, The metabolic response to ingested glycine, The American Journal of Clinical Nutrition, Volume 76, Issue 6, December 2002, Pages 1302–1307, https://doi.org/10.1093/ajcn/76.6.1302
  40. González-Ortiz M(1), Medina-Santillán R, Martínez-Abundis E, von Drateln CR. – Effect of glycine on insulin secretion and action in healthy first-degree relatives of type 2 diabetes mellitus patients.Horm Metab Res. 2001 Jun;33(6):358-60 DOI: 10.1055/s-2001-15421 PMID: 11456285
  41. McCarty MF, DiNicolantonio JJThe cardiometabolic benefits of glycine: Is glycine an ‘antidote’ to dietary fructose?Open Heart 2014;1:e000103. doi: 10.1136/openhrt-2014-000103
  42. Cruz, M., Maldonado-Bernal, C., Mondragón-Gonzalez, R. et al. Glycine treatment decreases proinflammatory cytokines and increases interferon-γ in patients with Type 2 diabetes. J Endocrinol Invest 31, 694–699 (2008). https://doi.org/10.1007/BF03346417
  43. Gameiro A, Reimann F, Habib AM, et al. The neurotransmitters glycine and GABA stimulate glucagon-like peptide-1 release from the GLUTag cell line. J Physiol. 2005;569(Pt 3):761‐772. doi:10.1113/jphysiol.2005.098962
  44. Sekhar RV, Patel SG, Guthikonda AP, et al. Deficient synthesis of glutathione underlies oxidative stress in aging and can be corrected by dietary cysteine and glycine supplementation. Am J Clin Nutr. 2011;94(3):847‐853. doi:10.3945/ajcn.110.003483
  45. Marked reduction in myocardial infarct size due to prolonged infusion of an antioxidant during reperfusion. L D Horwitz, P V Fennessey, R H Shikes, and Y Kong . https://doi.org/10.1161/01.CIR.89.4.1792
  46. Peng HY, Man CF, Xu J, Fan Y. Elevated homocysteine levels and risk of cardiovascular and all-cause mortality: a meta-analysis of prospective studies. J Zhejiang Univ Sci B. 2015;16(1):78‐86. doi:10.1631/jzus.B1400183
  47. Koopman, René; Caldow, Marissa K.; Ham, Daniel J.; Lynch, Gordon S. Glycine metabolism in skeletal muscle, Current Opinion in Clinical Nutrition & Metabolic Care: July 2017 – Volume 20 – Issue 4 – p 237-242 doi: 10.1097/MCO.0000000000000383
  48. Branch, J. (2003). Effect of Creatine Supplementation on Body Composition and Performance: A Meta-analysis, International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 13(2), 198-226. Retrieved May 4, 2020, from https://journals.humankinetics.com/view/journals/ijsnem/13/2/article-p198.xml
  49. Glycine administration attenuates skeletal muscle wasting in a mouse model of cancer cachexia,Ham, Daniel J. et al., Clinical Nutrition, Volume 33, Issue 3, 448 – 458
  50. Zdzieblik D, Oesser S, Baumstark MW, Gollhofer A, König D. Collagen peptide supplementation in combination with resistance training improves body composition and increases muscle strength in elderly sarcopenic men: a randomised controlled trial. Br J Nutr. 2015;114(8):1237‐1245. doi:10.1017/S0007114515002810
  51. Kanaley, Jill A Growth hormone, arginine and exercise, Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care: January 2008 – Volume 11 – Issue 1 – p 50-54 doi: 10.1097/MCO.0b013e3282f2b0ad
  52. David Shemin and D. Rittenberg – THE BIOLOGICAL UTILIZATION OF GLYCINE FOR THE SYNTHESIS OF THE PROTOPORPHYRIN OF HEMOGLOBIN – J. Biol. Chem. 1946 166: 621
  53. Vincenzo Leuzzi, Maria G. Alessandrì, Manuela Casarano, Roberta Battini, Giovanni Cioni – Arginine and glycine stimulate creatine synthesis in creatine transporter 1-deficient lymphoblasts – Analytical Biochemistry, Volume 375, Issue 1, 2008, Pages 153-155, ISSN 0003-2697, https://doi.org/10.1016/j.ab.2008.01.018.
  54. Advances in Enzymology and Related Areas of Molecular Biology, Volume 203, Creatine synthesis regulation 
  55. Stimulatory effect of glycine on human growth hormone secretion – Kasai, Kikuo et al. – Metabolism – Clinical and Experimental, Volume 27, Issue 2, 201 – 208 – DOI: 10.1016/0026-0495(78)90165-8 – PMID: 622050
  56. Liao, X., Majithia, A., Huang, X. et al. Growth control via TOR kinase signaling, an intracellular sensor of amino acid and energy availability, with crosstalk potential to proline metabolism. Amino Acids 35, 761–770 (2008). https://doi.org/10.1007/s00726-008-0100-3
  57. Guoyao Wu, Yun-Zhong Fang, Sheng Yang, Joanne R. Lupton, Nancy D. Turner, Glutathione Metabolism and Its Implications for Health, The Journal of Nutrition, Volume 134, Issue 3, March 2004, Pages 489–492, https://doi.org/10.1093/jn/134.3.489
  58. Kawai N, Sakai N, Okuro M, et al. The sleep-promoting and hypothermic effects of glycine are mediated by NMDA receptors in the suprachiasmatic nucleus. Neuropsychopharmacology. 2015;40(6):1405‐1416. doi:10.1038/npp.2014.326
  59. Gundersen, R.Y., Vaagenes, P., Breivik, T., Fonnum, F. and Opstad, P.K. (2005), Glycine – an important neurotransmitter and cytoprotective agent. Acta Anaesthesiologica Scandinavica, 49: 1108-1116. doi:10.1111/j.1399-6576.2005.00786.x
  60. YAMADERA, W., INAGAWA, K., CHIBA, S., BANNAI, M., TAKAHASHI, M. and NAKAYAMA, K. (2007), Glycine ingestion improves subjective sleep quality in human volunteers, correlating with polysomnographic changes. Sleep and Biological Rhythms, 5: 126-131. doi:10.1111/j.1479-8425.2007.00262.x
  61. Bannai, M., Kawai, N., Nagao, K., Nakano, S., Matsuzawa, D. and Shimizu, E. (2011), Oral administration of glycine increases extracellular serotonin but not dopamine in the prefrontal cortex of rats. Psychiatry and Clinical Neurosciences, 65: 142-149. doi:10.1111/j.1440-1819.2010.02181.x
  62. Guoyao Wu, Yun-Zhong Fang, Sheng Yang, Joanne R. Lupton, Nancy D. Turner, Glutathione Metabolism and Its Implications for Health, The Journal of Nutrition, Volume 134, Issue 3, March 2004, Pages 489–492, https://doi.org/10.1093/jn/134.3.489
  63. McCarty MF, O’Keefe JH, DiNicolantonio JJ. Dietary Glycine Is Rate-Limiting for Glutathione Synthesis and May Have Broad Potential for Health Protection. Ochsner J. 2018;18(1):81‐87.
  64. Sears ME. Chelation: harnessing and enhancing heavy metal detoxification–a review. ScientificWorldJournal. 2013;2013:219840. Published 2013 Apr 18. doi:10.1155/2013/219840
  65. Anna Pastore, Giorgio Federici, Enrico Bertini, Fiorella Piemonte,Analysis of glutathione: implication in redox and detoxification,Clinica Chimica Acta,Volume 333, Issue 1,2003,Pages 19-39,ISSN 0009-8981,https://doi.org/10.1016/S0009-8981(03)00200-6.
  66. Peter J van Bladeren, Glutathione conjugation as a bioactivation reaction,Chemico-Biological Interactions,Volume 129, Issues 1–2,2000,Pages 61-76,ISSN 0009-2797,https://doi.org/10.1016/S0009-2797(00)00214-3.
  67. Ming Yin, Kenichi Ikejima, Gavin E. Arteel, Vitor Seabra, Blair U. Bradford, Hiroshi Kono, Ivan Rusyn and Ronald G. Thurman – Glycine Accelerates Recovery from Alcohol-Induced Liver Injury – Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics August 1, 1998, 286 (2) 1014-1019;
  68. Nagatomi, A., Sakaida, I., Matsumura, Y. and Okita, K. (1997), Cytoprotection by glycine against hypoxia‐induced injury in cultured hepatocytes. Liver, 17: 57-62. doi:10.1111/j.1600-0676.1997.tb00781.x
  69. Peter Schemmer, Blair U. Bradford, Michelle L. Rose, Hartwig Bunzendahl, James A. Raleigh, John J. Lemasters, and Ronald G. Thurman – Intravenous glycine improves survival in rat liver transplantation – American Journal of Physiology-Gastrointestinal and Liver Physiology 1999 276:4, G924-G932
  70. Margarita Díaz-Flores, Miguel Cruz, Genoveva Duran-Reyes, Catarina Munguia-Miranda, Hilda Loza-Rodríguez, Evelyn Pulido-Casas, Nayeli Torres-Ramírez, Olga Gaja-Rodriguez, Jesus Kumate, Luis Arturo Baiza-Gutman, Daniel Hernández-Saavedra – Canadian Journal of Physiology and Pharmacology, 2013, 91:855-860, https://doi.org/10.1139/cjpp-2012-0341
  71. Gomes, I., Xiong, W., Miki, T. and Rosner, M.R. (1999), A Proline‐ and Glutamine‐Rich Protein Promotes Apoptosis in Neuronal Cells. Journal of Neurochemistry, 73: 612-622. doi:10.1046/j.1471-4159.1999.0730612.x
  72. Kaul, S., Sharma, S. & Mehta, I. Free radical scavenging potential of L-proline: evidence from in vitro assays. Amino Acids 34, 315–320 (2008). https://doi.org/10.1007/s00726-006-0407-x
  73. Relation of glutamate to ammonia production in the rat kidney – L Goldstein – American Journal of Physiology-Legacy Content 1966 210:3, 661-666
  74. Zafra, F. and Giménez, C. (2008), Glycine transporters and synaptic function. IUBMB Life, 60: 810-817. doi:10.1002/iub.128
  75. Gusev E, I, Skvortsova V, I, Dambinova S, A, Raevskiy K, S, Alekseev A, A, Bashkatova V, G, Kovalenko A, V, Kudrin V, S, Yakovleva E, V: Neuroprotective Effects of Glycine for Therapy of Acute Ischaemic Stroke. Cerebrovasc Dis 2000;10:49-60. doi: 10.1159/000016025
  76. Legendre, P. The glycinergic inhibitory synapse. CMLS, Cell. Mol. Life Sci. 58, 760–793 (2001). https://doi.org/10.1007/PL00000899
  77. Clare M. Galtrey, James W. Fawcett,The role of chondroitin sulfate proteoglycans in regeneration and plasticity in the central nervous system,Brain Research Reviews,Volume 54, Issue 1,2007,Pages 1-18,ISSN 0165-0173,https://doi.org/10.1016/j.brainresrev.2006.09.006.
  78. Gomes JAP, Amankwah R, Powell-Richards A, et alSodium hyaluronate (hyaluronic acid) promotes migration of human corneal epithelial cells in vitroBritish Journal of Ophthalmology 2004;88:821-825.
  79. Research,Volume 91, Issue 3,2010,Pages 326-335,ISSN 0014-4835,https://doi.org/10.1016/j.exer.2010.06.021.
  80. Brittis PA(1), Canning DR, Silver J.Chondroitin sulfate as a regulator of neuronal patterning in the retina.Science. 1992 Feb 7;255(5045):733-6.DOI: 10.1126/science.1738848 PMID: 1738848
  81. Bahmani F, Bathaie SZ, Aldavood SJ, Ghahghaei A. Glycine therapy inhibits the progression of cataract in streptozotocin-induced diabetic rats. Mol Vis. 2012;18:439‐448.
  82. Rubio IG(1), Castro G, Zanini AC, Medeiros-Neto G.Oral ingestion of a hydrolyzed gelatin meal in subjects with normal weight and in obese patients: Postprandial effect on circulating gut peptides, glucose and insulin.Eat Weight Disord. 2008 Mar;13(1):48-53 DOI: 10.1007/BF03327784 PMID: 18319637
  83. Jordan HA, Levitz LS, Utgoff KL, Lee HL.Role of food characteristics in behavioral change and weight loss.J Am Diet Assoc. 1981 Jul;79(1):24-9.PMID: 7240603
  84. Ananda Hochstenbach-Waelen, Margriet S. Westerterp-Plantenga, Margriet A. B. Veldhorst, Klaas R. Westerterp, Single-Protein Casein and Gelatin Diets Affect Energy Expenditure Similarly but Substrate Balance and Appetite Differently in Adults, The Journal of Nutrition, Volume 139, Issue 12, December 2009, Pages 2285–2292, https://doi.org/10.3945/jn.109.110403
  85. Zdzieblik D, Oesser S, Baumstark MW, Gollhofer A, König D. Collagen peptide supplementation in combination with resistance training improves body composition and increases muscle strength in elderly sarcopenic men: a randomised controlled trial. Br J Nutr. 2015;114(8):1237‐1245. doi:10.1017/S0007114515002810

interessante website

  • https://www.foodrenegade.com/msg-dangerous-science/
  • https://fearlesseating.net/when-bone-broth-is-bad-for-you/
  • https://www.biodynamicwellness.com/stock-vs-broth-confused/
  • https://nourishingtraditions.com/
  • https://www.westonaprice.org/
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on pinterest
Pinterest
Share on email
Email
Share on whatsapp
WhatsApp
Sofie

Sofie

Belangrijk : Alle informatie op de Website en de inhoud van de blog, inclusief tekst, afbeeldingen en geciteerde statistieken, evenals al het andere materiaal dat hierin is opgenomen (‘de inhoud”), is alleen voor informatiedoeleinden. De inhoud is niet bedoeld als vervanging voor professioneel, medisch advies, medische diagnose en/of behandeling. Negeer geen medisch advies en raadpleeg altijd uw arts als u vragen heeft over een medische aandoening of voordat u iets implementeert dat u heeft gelezen of gehoord in onze inhoud of tijdens eventuele webinars, life video’s, enzovoort. Als bezoeker of gebruiker van de Website verbind je je ertoe op geen enkele wijze en onder geen enkele vorm dan ook het geheel of zelfs een deel van elementen waaruit de Website bestaat te kopiëren, te bewerken, te reproduceren, door te verkopen of op enige andere wijze te gebruiken. zie onze voorwaarden

Volg ons op

Recente berichten

Like onze pagina

Nieuwsbrief

Scroll naar top